Jak czytać i korzystać z kompasu - Poradnik

Jak czytać i korzystać z kompasu - Poradnik
Autor Diego Wójcik
Diego Wójcik20.12.2023 | 7 min.

Jak czytać kompas to podstawowa umiejętność przydatna podczas wędrówek po bezdrożach. Ten poradnik pokaże Ci, jak zorientować się w terenie za pomocą kompasu, odczytywać wskazania igły magnetycznej i wyznaczać kierunki na mapie. Dowiesz się również, jak dokładnie określić swoje położenie oraz jak skalibrować kompas poprzez ustawienie deklinacji magnetycznej.

Kluczowe wnioski:
  • Kompas to niezawodne narzędzie do orientacji w terenie bez wyraźnych punktów odniesienia.
  • Aby skutecznie wykorzystać kompas, należy najpierw nauczyć się interpretować wskazania igły magnetycznej.
  • Znając deklinację magnetyczną dla danego rejonu, można precyzyjnie określić kierunki geograficzne.
  • Odczytując azymut z mapy i kompasu, wyznaczymy w terenie zamierzony kierunek marszu.
  • Kompas, w połączeniu z mapą i umiejętnością nawigacji, zapewnia bezpieczną orientację w trudno dostępnym terenie.

Jak zorientować się w terenie kompasem

Poruszając się po bezdrożach, bardzo łatwo stracić orientację w terenie. Wszystko wokół wygląda tak samo, brakuje wyraźnych punktów odniesienia. W takiej sytuacji na pomoc przychodzi nieoceniony kompas. To niezawodne narzędzie do określania kierunków geograficznych, nawet przy całkowitym braku widoczności.

Aby skutecznie wykorzystać kompas do orientacji w terenie, musimy najpierw zrozumieć, w jaki sposób działa. W środku kompasu znajduje się magnes w kształcie igły, która zawsze wskazuje kierunek północny. Igła magnetyczna ustawia się wzdłuż linii pola magnetycznego Ziemi. Obserwując, gdzie wskazuje, możemy określić główne kierunki geograficzne - północ, południe, zachód i wschód.

Na tarczy lub obudowie kompasu zazwyczaj znajdują się również podziałka kątowa oraz indeksy literowe oznaczające strony świata. Ułatwia to precyzyjne odczytanie azymutu, czyli kąta między kierunkiem północnym a wybranym punktem.

Odczytywanie wskazań

Aby poprawnie odczytać wskazanie kompasu, musimy go najpierw zorientować. Trzymamy kompas poziomo na wysokości oczu tak, aby igła mogła się swobodnie obracać. Kiedy się ustabilizuje, spoglądamy na literowy indeks kompasu wskazujący aktualny kierunek północny.

Następnie obracamy się wraz z kompasem w kierunku obserwowanego obiektu lub planowanej trasy marszu, nie zmieniając pochylenia kompasu. Wskazanie literowe na kompasie pokaże teraz azymut wyznaczający kąt odchylenia od północy.

Jak czytać wskazania igły magnetycznej

Igła magnetyczna w kompasie zawsze wskazuje kierunek północny, co pozwala określić pozostałe główne strony świata - południe, zachód i wschód. Jednak często mylimy bieguny magnetyczne Ziemi z geograficznymi biegunami północnym i południowym.

Biegun magnetyczny północny znajduje się obecnie na terytorium Kanady, odchylenie od bieguna geograficznego wynosi około 11°. Dlatego samo wskazanie igły magnetycznej nie pokrywa się dokładnie z północą geograficzną. Jest to tzw. deklinacja magnetyczna, o czym szerzej w dalszej części artykułu.

Igła magnetyczna kompasu zawsze wykaże północ magnetyczną, a nie geograficzną. Należy to uwzględnić podczas nawigacji w terenie.

Co więcej, biegun magnetyczny powoli przesuwa się w czasie, dlatego wartość deklinacji magnetycznej jest różna dla poszczególnych regionów i ulega zmianie co kilka lat. Dokładne wartości podają corocznie wydawane mapy lub wyspecjalizowane strony internetowe.

Czytaj więcej: Profesjonalne okulary do pływania - Jakie modele wybrać?

Jak wyznaczać kierunki na mapie kompasem

Żeby skutecznie nawigować w terenie kompasem, konieczna jest mapa topograficzna obejmująca dany obszar. Na tego typu mapach zaznaczone są wszystkie kluczowe szczegóły geograficzne, takie jak cieki wodne, wzniesienia czy lasy.

Posługując się mapą łącznie z kompasem, możemy precyzyjnie określać kierunki i wyznaczać trasy przemarszu nawet w zupełnie nieznanym terenie. W tym celu musimy zorientować mapę według stron świata, czyli ustawić ją tak, by góra mapy wskazywała północ.

Krok 1 Połóż mapę na płaskiej powierzchni i ustaw kompas obok niej.
Krok 2 Obróć mapę tak, aby jej górny kraniec był skierowany dokładnie tam, gdzie wskazuje igła magnetyczna kompasu.

Teraz góra Twojej mapy odpowiada północy magnetycznej, a dół - południu magnetycznemu. Możesz zacząć wyznaczać trasy lub mierzyć azymuty do wybranych punktów na mapie.

Jak mierzyć odległość kompasem

Jak czytać i korzystać z kompasu - Poradnik

Oprócz określania kierunku, kompas może posłużyć także do mierzenia odległości na mapie i w terenie. W tym celu wykorzystujemy skalę mapy, czyli stosunek odległości na mapie do rzeczywistej odległości w terenie.

Aby zmierzyć dystans między dwoma punktami na mapie, przykładamy krawędź kompasu lub specjalny kurzor i mierzymy odległość w linii prostej między nimi. Następnie mnożymy odczytaną wartość przez mianownik podany w skali mapy, co daje rzeczywisty dystans w terenie.

Możemy również zmierzyć odległość w terenie posługując się mapą. W tym celu musimy dokładnie odmierzyć krokami dystans między dwoma punktami orientacyjnymi, np. drzewami lub skałami. Następnie mierzymy kompasem ten sam odcinek naniesiony na mapie i dzieląc go przez liczbę kroków, otrzymujemy długość pojedynczego kroku. Ułatwi to późniejsze szacowanie odległości w terenie.

Jak określić położenie za pomocą kompasu

Kompas w połączeniu z mapą pozwala nie tylko podążać wyznaczoną trasą, ale także określić swoje dokładne położenie w nieznanym terenie. Służy do tego odczytywanie azymutu oraz identyfikacja charakterystycznych punktów orientacyjnych.

Aby wyznaczyć własną lokalizację, musimy wpierw znaleźć na mapie minimum 2 punkty orientacyjne widoczne w terenie, np. szczyt góry i wieża telekomunikacyjna. Następnie mierzymy kompasem azymut z naszej pozycji do każdego z punktów orientacyjnych. Przenosimy zmierzone kąty na mapę, rysując linie od punktów orientacyjnych. Przecięcie linii azymutów wskaże nasze położenie z dokładnością do kilkudziesięciu metrów.

Jak nastawić deklinację magnetyczną w kompasie

Jak już wcześniej wspomniano, igła magnetyczna kompasu nie pokrywa się idealnie z północą geograficzną. Dzieje się tak z powodu deklinacji magnetycznej, czyli kąta odchylenia między biegunem magnetycznym i geograficznym Ziemi.

Ponieważ deklinacja zmienia się w zależności od położenia geograficznego, większość nowoczesnych kompasów ma możliwość korekty ustawień. Pozwala to wyeliminować błąd i precyzyjnie wskazywać północ geograficzną.

W tym celu musimy sprawdzić aktualną wartość deklinacji magnetycznej dla danego regionu i ustawić ją za pomocą pokrętła kalibracyjnego w kompasie. Od tej pory kompas będzie uwzględniał poprawkę i wskazywał prawidłowo północ geograficzną, a nie tylko magnetyczną.

Regularna korekta deklinacji magnetycznej jest kluczowa dla precyzyjnych pomiarów kompasem. Pozwala to uniknąć błędów w navigacji, które w ekstremalnych warunkach mogą okazać się bardzo niebezpieczne.

Podsumowanie

Kompas to niezwykle przydatne narzędzie do orientacji w terenie. Aby efektywnie wykorzystać jego możliwości, należy najpierw zrozumieć podstawy działania igły magnetycznej. Biegun północny magnetyczny Ziemi nie pokrywa się idealnie z geograficznym, stąd konieczność wprowadzania poprawki deklinacji. Znając aktualną wartość dla danego rejonu i kalibrując kompas, unikniemy błędów w nawigacji.

Kompas w połączeniu z mapą topograficzną daje szerokie możliwości. Pozwala wyznaczać precyzyjne azymuty i trasy przemarszu, a także określać własne położenie metodą cięcia wstecz. Możemy również mierzyć odległości zarówno na mapie, jak i w realnym terenie. Wystarczy znać skalę mapy lub długość własnego kroku.

Najważniejsze to jednak opanować sztukę czytania wskazań kompasu. Trzeba pamiętać o poziomym ułożeniu, stabilizacji igły i precyzyjnym odczytaniu azymutu. Tylko wtedy kompas stanie się niezawodnym przyjacielem podczas wędrówek, pozwalając zawsze bezpiecznie znaleźć drogę powrotną.

Mamy nadzieję, że powyższy poradnik pozwolił przyswoić najważniejszą wiedzę na temat wykorzystania kompasu. Zapraszamy do praktycznego sprawdzenia swoich nowych umiejętności podczas najbliższej wyprawy w dziką, nieznaną okolicę!

Najczęściej zadawane pytania

Aby sprawdzić poprawność działania kompasu, wykonujemy prosty test. Kładziemy kompas na płaskiej powierzchni i obserwujemy ustawienie igły magnetycznej. Następnie obracamy kompas o 180 stopni. Jeśli po obróceniu igła wciąż wskazuje to samo, oznacza to, że kompas jest sprawny i gotowy do użycia.

Aby zorientować mapę kompasem, kładziemy ją na płaskiej powierzchni i ustawiamy obok kompas. Następnie obracamy mapę tak, by jej górny brzeg był skierowany dokładnie tam, gdzie wskazuje igła magnetyczna kompasu. Oznacza to, że góra mapy odpowiada kierunkowi północnemu.

Zgodnie z danymi Instytutu Geofizyki PAN, aktualna (2023 r.) wartość deklinacji magnetycznej dla obszaru Polski wynosi około 4°30′ na wschód. Oznacza to konieczność wprowadzenia takiej poprawki podczas kalibracji kompasu, aby jego odczyty pokrywały się z północą geograficzną.

Eksperci zalecają, aby całkowity ciężar plecaka na wyprawę z kompasem nie przekraczał 15-20% masy ciała. Pozwoli to zachować komfort poruszania się w terenie i siły na orientowanie mapą oraz odczytywanie wskazań kompasu. Nadmierny ciężar utrudni skupienie i zwiększa ryzyko pomyłek oraz kontuzji.

Dobre miejsca do nauki obsługi kompasu oraz ćwiczeń z mapą to m.in. lasy komunalne, parki narodowe i krajobrazowe, polany oraz wyznaczone szlaki turystyczne. Należy przy tym pamiętać o przestrzeganiu regulaminów danego obszaru chronionego i zasad poszanowania przyrody.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Wkręty piłkarskie - Niskie ceny, szeroki wybór
  2. Arena Stroje Kąpielowe - Doskonałe Stylowe Opcje Dla Ciebie
  3. Buty halowe do piłki nożnej - sklep online
  4. Kimono BJJ - Gi do BJJ - Jiu Jitsu Gi
  5. Jak wyregulować tylną przerzutkę shimano - poradnik i wskazówki
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Diego Wójcik
Diego Wójcik

Jestem trenerem i sędzią petanki. Udzielam porad technicznych związanych z grą - jak rzucać kulami, ustawiać się na boisku itp. Edukuję też na temat przepisów i organizacji rozgrywek.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły

0